Γενικές κατευθύνσεις διαχείρισης

Οι γενικές κατευθύνσεις διαχείρισης του Γεωπάρκου Λαυρεωτικής προκύπτουν, τόσο από την αξιολόγηση, όσο και από τον χαρακτήρα της περιοχής του γεωπάρκου και τις γενικότερες εθνικές και ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για το περιβάλλον και την ανάπτυξη.

Στην προστασία, διαχείριση και ανάδειξη της περιοχής, συμβάλλουν τα παρακάτω:

Οι φυσικοί πόροι αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη κάθε περιοχής. Στην πλούσια σε μεταλλοφορία περιοχή της Λαυρεωτικής, η διατήρηση αυτών των φυσικών πόρων σχετίζεται με την αναζήτηση νέων μορφών αξιοποίησής τους και την αναδιάρθρωση εκείνων των παραγωγικών δραστηριοτήτων που σήμερα φθίνουν. Ο τουρισμός, η ένταση του τομέα των υπηρεσιών και μεταφορών, η γεωργική παραγωγή, η κτηνοτροφία και η αλιεία αποτελούν τις βασικές κατευθύνσεις οικονομικής ανάπτυξης στην περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό, η ποιότητα των εδαφών, το υδατικό δυναμικό, οι βιότοποι, οι γεώτοποι και τα επιμέρους χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα, είναι διατηρητέοι πόροι και κάθε επέμβαση και αλλοίωση στο φυσικό περιβάλλον έχει άμεσες οικονομικές επιπτώσεις. Οι φυσικοί πόροι, τα ιστορικά και παραδοσιακά δεδομένα και το οικιστικό δίκτυο οδηγούν στην άποψη ότι ο κυριότερος άξονας οικονομικής ανάπτυξης ενδείκνυται να είναι οι ήπιες δραστηριότητες αναψυχής, οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν σε συνεχή ετήσια βάση, με διάφορες εναλλακτικές μορφές, ένα ποικίλο πλήθος δραστηριοτήτων. Οι δραστηριότητες αυτές δεν πρέπει να διογκωθούν. Οι ανάγκες πρέπει να καλυφθούν από τον υφιστάμενο οικιστικό πλούτο και να αντιστοιχούν σε θέσεις εργασίας περιορισμένου μεγέθους. Στα πλαίσια αυτών των οικονομικών δραστηριοτήτων είναι δυνατόν και πρέπει να διατηρηθούν και να εκσυγχρονιστούν ή να αναπτυχθούν οι διάφοροι τομείς παραγωγής, όπως βιολογική γεωργία, κτηνοτροφία, κάποιες μεταποιητικές δραστηριότητες συναρτημένες με τους φυσικούς πόρους και μικρές οικοτεχνίες (οικιακές βιοτεχνίες) επεξεργασίας προϊόντων της περιοχής. Ο κύκλος αυτών των δραστηριοτήτων θα ενισχύσει τις τοπικές αγορές και θα στηρίξει ή θα καταστήσει αναγκαία τη δημιουργία υπηρεσιών εξυπηρέτησης.

Για να εξασφαλισθεί η προστασία και διατήρηση των ευαίσθητων οικοσυστημάτων και των γεωτόπων, απαιτείται η ενιαία διαχείρισή τους και η τήρηση των ρυθμίσεων και μέτρων στις ζώνες – περιοχές προστασίας, παράλληλα με τα μέτρα ανάπτυξης.

Η ύπαρξη διαχειριστικών σχεδίων, καθώς και ο έλεγχος των δραστηριοτήτων (φύλακες κλπ.) αποτελούν επίσης απαραίτητες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της προστασίας. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος δεν αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από τις άλλες δραστηριότητες, αλλά ως προϋπόθεση για την ανάπτυξη των υπολοίπων δραστηριοτήτων, με τις οποίες βρίσκεται κατ’ ανάγκη σε μια δυναμική σχέση.

Η διερεύνηση της δυναμικής και η βελτίωση των υφιστάμενων υποδομών είναι αναγκαία ώστε:

  • Να καλυφθούν οι κοινωνικές ανάγκες τόσο του μόνιμου πληθυσμού, όσο και των επισκεπτών (εκπαίδευση, διαμονή, παροχή υπηρεσιών κ.λπ.)
  • Να εξασφαλισθεί η τεχνική υποστήριξη του συνόλου των δραστηριοτήτων στην περιοχή (ύδρευση, αποχέτευση, απορρίμματα, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, κ.λπ.)
  • Να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα ρύπανσης και γενικά υποβάθμισης του περιβάλλοντος, που δημιουργούνται ή έχουν δημιουργηθεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Είναι ευνόητο ότι τα προβλήματα αυτά, που και σήμερα είναι υπαρκτά, θα ενταθούν από τη στιγμή που θα εντατικοποιηθούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι υποδομές εν προκειμένω αποτελούν αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο για το οποιοδήποτε πρόγραμμα προστασίας της φύσης.

Η συνεχής επέκταση των οικισμών της περιοχής πρέπει να έχει στόχο και την προστασία του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Πολλά αξιόλογα στοιχεία του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος όπως αρχαιολογικοί χώροι, μνημεία, ιστορικοί χώροι,στοές κλπ. πρέπει να συντηρούνται και να προστατεύονται

Ως εκ τούτου απαιτείται:

  • η προώθηση διατήρησης των δασικών εκτάσεων και δημοσίων δασών, των χορτολιβαδικών εκτάσεων κλπ.
  • η άμεση εφαρμογή των ισχυουσών γενικών διατάξεων που αφορούν στην προστασία συγκεκριμένων στοιχείων, όπως ορεινών όγκων, ρεμάτων, ιστορικών τόπων, μνημείων, κ.λπ.
  • η συμβολή – συμμετοχή στην άμεση αντιμετώπιση των φαινομένων ρύπανσης της που συνδέονται με τις προϋπάρχουσες μεταλλευτικές και μεταλλουργικές δραστηριότητες.

Οι μακροπρόθεσμοι ειδικοί στόχοι τους είναι οι εξής:

  • Η προστασία, διατήρηση και ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της περιοχής από την άποψη καταρχάς της γεωλογικής και ορυκτολογικής τους αξίας σε συνδυασμό με την αξία του φυσικού περιβάλλοντος (βιότοποι, είδη, κ.λπ.), των πολιτιστικών στοιχείων, του τοπίου και του χαρακτήρα της περιοχής.
  • Η οργάνωση της διοίκησης, διαχείρισης και λειτουργίας του Γεωπάρκου, σε συνεργασία με την διοίκηση του Εθνικού Δρυμού, την αρχαιολογία και τον Φορέα διαχείρισης του πάρκου Σχοινιά-Μαραθώνα-Υμηττού και Ν.Α. Αττικής.
  • Η οργάνωση της περιοχής για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών (ανάδειξη αξιών, δημιουργία υποδομών, περιβαλλοντική εκπαίδευση και ενημέρωση, κ.λπ.) με κριτήριο την ανάδειξη γεωλογικής, ορυκτολογικής, μεταλλουργικής και μεταλλευτικής αξίας.
  • Η ανάδειξη της μακραίωνης ιστορίας του τόπου και ιδιαίτερα της σχέσης του ανθρώπου με τον μεταλλευτικό πλούτο της περιοχής. Επίσης, η ανάδειξη διαφόρων ζητημάτων που διαμορφώθηκαν στο ρου της ιστορίας από τη σχέση αυτή (οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη, εργασιακές σχέσεις, περιβαλλοντική υποβάθμιση κ.ά.)
  • Η βελτίωση της ποιότητας ζωής στην περιοχή και η άνοδος του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων, με την ενίσχυση των έργων υποδομής, την πληρέστερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων της και την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, σε συμφωνία με την διατήρηση των αξιών της.
  • Η προστασία και ανάδειξη όλων των αξιών που περικλείει η περιοχή προϋποθέτουν παρεμβάσεις σε επίπεδο περιβαλλοντικό, κοινωνικό, οικονομικό, χωροταξικό και αισθητικό. Η περιβαλλοντική-γεωλογική αξία του χώρου έχει σχέση με την παρουσία στοιχείων τφύσης που χρήζουν προστασίας και ορθολογικής διαχείρισης. Η κοινωνική και οικονομική διάσταση της περιοχής μελέτης παρουσιάζουν πολλά κοινά γνωρίσματα και θα εξεταστούν μαζί. Οι κύριες οικονομικές δραστηριότητες, όπως η κτηνοτροφία και η γεωργία, θα πρέπει να εξακολουθήσουν να ασκούνται και κάθε πιθανή επέκτασή τους θα πρέπει να γίνεται νόμιμα και μέσα από σχέδια διαχείρισης του χώρου. Για την μεγιστοποίηση των κοινωνικοοικονομικών οφελών, απαιτείται η ενεργός εμπλοκή των τοπικών αρχών και της τοπικής κοινωνίας (επιχειρήσεις, κοινό, σχολεία κλπ.) για τη χάραξη ενιαίας πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αξιοποίηση του γεωπάρκου στην κατεύθυνση του γεωτουρισμού και του εκπαιδευτικού τουρισμού. Το Γεωπάρκο θα λειτουργεί εντός των πλαισίων και συνεργιστικά με την περιοχή που έχει οριστεί ως “Εθνικός Δρυμός Σουνίου” με στόχο την προστασία, ανάδειξη και συμβατή αξιοποίηση του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Η κατεύθυνση αυτή ουσιαστικά σημαίνει ότι το όλο σχέδιο παρέμβασης και κατά συνέπεια και τα θεσμικά εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να διασφαλίζουν:

  • Την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος
  • Την προστασία των γεωτόπων
  • Τον έλεγχο των δραστηριοτήτων σε συνδυασμό με την προώθηση εναλλακτικών με μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση
  • Τη συνέχιση και ενίσχυση της δυναμικής αλληλεξάρτησης του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.
  • Την ανάδειξη και στήριξη των στοιχείων του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος που χαρακτηρίζουν την περιοχή (αρχιτεκτονική, πολιτισμός, οικονομικές δραστηριότητες).
  • Την επίτευξη της αειφορίας με τον καθορισμό μέτρων/ ρυθμίσεων στη χρήση των φυσικών πόρων της περιοχής.
  • Την παρακολούθηση των αβιοτικών χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος και την συμβολή στην αντιμετώπιση των φαινομένων ρύπανσης.
  • Οι βασικές αρχές διαχείρισης του Γεωπάρκου, συνοψίζονται στα παρακάτω:
  • Χρήση της περιοχής για τη διαρκή περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση των πολιτών.
  • Αειφόρος διαχείριση και ανάδειξη του γεωλογικού και ορυκτολογικού πλούτου της περιοχής.
  • Διατήρηση της γεωλογικής ποικιλότητας.